iStock
Gemiddeld één keer per week raakt in Nederland iemand ernstig gewond doordat een heftruck hem aanrijdt. Dat blijkt uit de Monitor Arbeidsongevallen 2025, die de Nederlandse Arbeidsinspectie op 9 september 2026 publiceerde. Een technisch mankement speelt daarbij zelden een rol. De meeste aanrijdingen ontstaan door de manier waarop het werk rond de truck is ingericht, en daar ligt dus ook de grootste winst voor een veilig magazijn.
Wat de Arbeidsinspectie onderzocht
Tussen 2020 en 2025 onderzocht de inspectie 309 meldingsplichtige aanrijdingen met een heftruck [Bron Arbeidsongevallen]. Tien slachtoffers overleden. Onder de noemer heftruck vallen in het onderzoek ook stapelaars, orderverzamelaars, elektrische palletwagens, reachtrucks en verreikers. Van alle 531 aanrijdingen die de inspectie in die periode onderzocht, ging het in bijna 60 procent om zo’n voertuig.
De meeste ongevallen gebeurden binnen, in de sectoren vervoer en opslag, industrie en handel. Slachtoffers liepen vooral letsel op aan voeten, enkels en benen. Botbreuken kwamen verreweg het vaakst voor.
Het opvallendste cijfer gaat over de rijrichting. Bij 51 procent van de aanrijdingen reed de heftruck achteruit. In 72 procent van de gevallen zag de bestuurder het slachtoffer niet of te laat, en in 65 procent zag of hoorde het slachtoffer de truck niet aankomen. Daarbij was 84 procent van de slachtoffers bezig met werk dat niets met de heftruck te maken had.
Een technisch defect droeg maar bij 3 procent van de ongevallen bij. Te hard rijden speelde bij 8 procent een rol, onvoldoende training van de bestuurder bij 11 procent. Wie aan een veilig magazijn werkt, kijkt dus eerst naar de omgeving en de routines.
Waarom een veilig magazijn meer vraagt dan instructies
De Arbeidsinspectie wijst op aandachtsblindheid. Een gevaarlijke situatie is dan wel zichtbaar, maar de hersenen registreren haar niet bewust. Dat gebeurt sneller als iemand geconcentreerd met een taak bezig is, wordt afgeleid of in een drukke omgeving werkt. Het kan de bestuurder overkomen en ook de voetganger.
Vaste routines maken het erger. Wie elke dag dezelfde route loopt of rijdt, verwacht op een bepaalde plek niemand. Een collega die daar onverwacht staat, valt dan niet op. Haast en tijdsdruk verkleinen de aandacht verder.
Daarom concludeert de inspectie dat organisatorische maatregelen alleen waarschijnlijk niet altijd volstaan. Ook ervaren medewerkers die hun instructies kennen, kunnen iets over het hoofd zien. Een veilig magazijn rekent op dat soort fouten in plaats van ervan uit te gaan dat ze niet voorkomen.
Wat de wet vraagt voor een veilig magazijn
Elke werkgever met personeel moet een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) met een plan van aanpak hebben. De tien risicohotspots uit de Code Gezond en Veilig Magazijn zijn een praktisch hulpmiddel om de risico’s in het magazijn in kaart te brengen.
Voor de heftruck zelf geldt artikel 7.4a van het Arbobesluit. Een arbeidsmiddel dat slijt of veroudert, moet zo vaak als nodig worden gekeurd door een deskundige. De wet noemt geen vaste termijn. De toelichting op het Arbobesluit geeft minimaal één keuring per jaar als richtsnoer, en dat is in de praktijk de norm.
Een heftruckcertificaat is in Nederland niet wettelijk verplicht, al denken veel mensen van wel. De werkgever moet wel zorgen voor doeltreffende instructie over het werk en de risico’s, op grond van artikel 8 van de Arbowet. Een certificaat is een gangbare manier om dat aan te tonen.
Gaat het toch mis, dan geldt een meldplicht. Een ongeval met ziekenhuisopname, blijvend letsel of overlijden meld je direct bij de Nederlandse Arbeidsinspectie.
Een veilig magazijn begint bij de route
De Arbowet hanteert een vaste volgorde voor maatregelen: eerst de bron aanpakken, dan technische voorzieningen, dan organisatorische afspraken en pas als laatste persoonlijke beschermingsmiddelen. Veel checklists beginnen bij veiligheidsschoenen en hesjes. De cijfers van de inspectie wijzen een andere kant op.
Bij 60 procent van de onderzochte aanrijdingen ontbraken markeringen, signalering of barrières op de route. Bij nog eens 29 procent waren ze er wel, maar onvoldoende zichtbaar of ondeugdelijk. De eerste stap is daarom het fysiek scheiden van voetgangers en heftrucks, en het aantal rijbewegingen waar mogelijk terugbrengen. Een looppad met een barrière beschermt beter dan een gele lijn op de vloer.
Daarna komt de techniek. Werkgevers noemen na een ongeval onder meer achteruitrijsensoren, betere verlichting, spiegels, snelheidsbegrenzers en systemen die voorkomen dat ongetrainde medewerkers een heftruck starten. Sommige bedrijven onderzoeken AI-toepassingen die personen in de buurt van een truck sneller herkennen. Volgens de inspectie lijken aanrijddetectie en automatisch afremmen effectief, omdat ze ook werken als de mens even niet oplet.
Pas daarna volgen het verkeersplan, de opleiding en de beschermingsmiddelen. Specialist in intern transport LIMA Intern Transport geeft bijvoorbeeld een meerdaagse hefopleiding in een ingerichte, CCV-gecertificeerde magazijnhal. Cursisten rijden daar op de heftruck, de reachtruck, de elektrische pallettruck en de stapelaar, en sluiten af met een intern transport certificaat. Voor een veilig magazijn blijft een aanvullende instructie op de eigen werkvloer nodig, omdat elk magazijn zijn eigen krappe bochten en onoverzichtelijke kruisingen heeft.
De heftruck in een veilig magazijn
Een veilig magazijn heeft ook trucks die passen bij de ruimte en het werk. Een truck die te groot is voor de gangbreedte kan leiden tot extra manoeuvres en extra achteruitrijden, precies het moment waarop de helft van de aanrijdingen gebeurt. Bij de keuze van een nieuwe of gehuurde truck hoort daarom de vraag hoe vaak de bestuurder moet keren en achteruit moet rijden. Leveranciers als LIMA hebben voor magazijnen naast reachtrucks, orderpickers en stapelaars ook speciale smallegangentrucks in het aanbod, voor opslag waar weinig ruimte is om te draaien.
De keuring beoordeelt of de machine technisch in orde is. LIMA, een erkend VA-keurbedrijf, gaat uit van een jaarlijkse veiligheidskeuring van al het intern transportmaterieel en combineert die met periodiek preventief onderhoud. De monteurs zijn zelf gecertificeerde keurmeesters. Volgens LIMA houdt het bedrijf per machine de onderhoudshistorie en de planning voor de volgende keuring bij, zodat een termijn niet ongemerkt verloopt. Een machine die aan de eisen voldoet, krijgt een VA-veiligheidskeurcertificaat.
Een goedgekeurde truck kan nog steeds iemand aanrijden op een route zonder barrière. Keuring en inrichting zijn twee aparte vragen, en een veilig magazijn beantwoordt ze allebei.
Naast de jaarlijkse keuring hoort een korte controle voor elke dienst. De bestuurder controleert de truck voor gebruik en meldt gebreken bij de leidinggevende. Een truck met een gebrek hoort dan stil te staan tot hij gerepareerd is. LIMA biedt daarvoor een vervangende machine aan wanneer een onderdeel besteld moet worden, zodat de verleiding kleiner is om met een defecte truck door te rijden.
Zelftest: hoe veilig is jouw magazijn?
Met deze vragen zie je snel waar je magazijn staat.
- Zijn looppaden en rijroutes fysiek gescheiden, met barrières op de drukste punten?
- Weet je hoeveel achteruitrijbewegingen er per dienst zijn, en kun je dat aantal verlagen?
- Hebben je trucks achteruitrijsensoren, een blauwe spot of een andere waarschuwing voor voetgangers?
- Kan alleen een bevoegde en opgeleide medewerker een heftruck starten?
- Is elke truck in het afgelopen jaar door een deskundige gekeurd, met een rapport dat je kunt laten zien?
- Is de RI&E bijgewerkt na de laatste wijziging in de indeling of het werkproces?
- Weten leidinggevenden dat een ernstig ongeval direct gemeld moet worden?
Elke vraag waarop je nee antwoordt, is een concreet startpunt voor een veilig magazijn. De volledige monitor met alle cijfers staat op de website van de Nederlandse Arbeidsinspectie.